Darganfod Sir Gaerfyrddin
CIPOLWG AR
  • HAFAN   ›   
  • O GAWL I GAWL
  • Carmarthenshire’s Cawl Crawl
  • Carmarthenshire’s Cawl Crawl
  • Carmarthenshire’s Cawl Crawl
  • Carmarthenshire’s Cawl Crawl
  • Carmarthenshire’s Cawl Crawl
O Gawl i Gawl

Oherwydd ei dyffrynnoedd ffrwythlon, toreithiog a'i hafonydd llyfn, mae amrywiaeth aruthrol o gynnyrch lleol gwych yn tyfu yn Sir Gaerfyrddin ac yn cael maeth o'i thir; ac ers canrifoedd, mae myrdd o seigiau traddodiadol blasus wedi cael eu paratoi yn brydau arbennig ledled y sir. Un o'r seigiau mwyaf adnabyddus hyn yw cawl, sef stiw sy'n eich twymo yn y gaeaf ac sy'n dal yn un o'r ffefrynnau ar fwydlenni ledled y sir.

O Gawl i Gawl
O Gawl i Gawl

Mae cawl, sy'n draddodiadol yn cynnwys cig dafad/oen o'r Mynydd Du, ac sy'n llawn dop o lysiau llesol gan gynnwys gwreiddlysiau, cennin Cymreig a garlleg gwyllt, yn un o ffefrynnau’r sir ymysg bwydgarwyr; ac mae gan bob rysáit ei chynhwysyn cyfrinachol ei hun neu 'wedd newydd' ar hen ffefryn. O'r delis dethol yn nhref farchnad Llandeilo i'r tafarndai to gwellt sy'n dyddio'n àl i'r 14eg ganrif, mae lleoedd ar draws y sir yn cynnig eu fersiwn eu hunain o'r saig sylweddol sy'n nodweddiadol o seigiau Sir Gaerfyrddin. Er mwyn helpu ymwelwyr i ganfod y cawl campus sy'n cael ei gynnig ledled y sir, mae llwybr O Gawl i Gawl wedi'i lansio: mae'n hoelio sylw ar y lleoedd gorau lle gellir gwledda ar y stiw blasus. O gawl, gyda bara a drwythwyd mewn jin, i gawl 'cam wrth gam' a baratoir ar eich cyfer wrth eich bord, mae'r cyfan i'w gael ar y llwybr hwn - yr esgus perffaith am wledd!

O Gawl i Gawl ledled Sir Gâr

1. Browns Hotel

Browns Hotel

King Street, Talacharn, Sir Gaerfyrddin SA33 4RY.
Mae Browns Hotel, a adeiladwyd ym 1752, yn gyfeiriad llenyddol eiconig a hwn oedd hoff le yfed y bardd a'r llenor Dylan Thomas, ac mae llawer o enwogion, gan gynnwys Mick Jagger a'r Tywysog Charles, wedi bod yma ar ymweliad wrth iddynt ddilyn yn ôl troed Dylan. Ar ôl i'r gwesty gael ei adnewyddu yn 2012, mae gan Browns bellach 15 ystafell wely moethus a bar modern sy'n cynnig pob math o brydau cartref - a chewch yma gyfaredd draddodiadol yr hen drawstiau pren a'r cwrw go iawn o Gymru. Yng ngwesty Browns ceir cawl modern sy'n cynnwys ham o siop gig Eynons (yn hytrach na chig oen); gyda'r cawl rhoddir caws Cheddar Dragon a bara lleol o Dalacharn a gaiff ei bobi 20 llath yn unig i lawr y lôn.
browns-hotel.co.uk   01994 427688

2. Gwesty’r Emlyn Hotel

Gwesty’r Emlyn Hotel

Heol y Bont, Castellnewydd Emlyn, Sir Gaerfyrddin SA38 9DU.
Mae'r hen dafarn goets hon yn dyddio'n ôl dros 300 mlynedd ac wedi'i gweddnewid yn gyfan gwbl yn ddiweddar i greu gwesty llawn steil ac iddo 30 ystafell - gan gynnig llety chic, sba a bwyty a argymhellir gan Michelin ac sydd â bwydlen ddyddiol o brydau ffres. I roi blas bendigedig i'w gawl, mae Gwesty'r Emlyn yn defnyddio cig eidion Cymreig lleol, gan gynnig blas sy’n wahanol i’r cig oen arferol. Gyda bara aml-rawn, cartref, crensiog, cynnes, a darn o gaws Cheddar Dragon i'w bwyta gyda'r cawl, mae'r pryd sylweddol hwn yn siŵr o'ch bodloni.
gwestyremlynhotel.co.uk   01239 710317

3. Plas Llanelly

Llanelly House

Stryd y Bont, Llanelli, Sir Gaerfyrddin SA15 3UF.
Mae'r tŷ tref hwn sy'n ddarlun o dŷ o'r oes Sioraidd ac sydd wedi'i adfer, yn paratoi bwyd cartref, traddodiadol mewn adeilad hanesyddol trawiadol. Gan ofalu mai dim ond y gorau o gynnyrch lleol a ddefnyddir, mae arlwy ar gael i ymwelwyr ym mwyty Plas Llanelly, ac mae i gawl le pwysig yn hanes teulu Llanelly (ac ar fwydlen y bwyty) ers degawdau. Paratoir eu cawl yn unol â'r un rysáit y mae'r teulu wedi'i defnyddio ers blynyddoedd - brisged cig eidion, gwreiddlysiau, coesennau persli a deilen llawryf neu ddwy - wedi'r cyfan "mam ŵyr orau".
llanelly-house.org.uk   01554 772857

4. Myddfai Café

Myddfai Cafe

Neuadd Gymuned a Chanolfan Ymwelwyr Myddfai, Myddfai, Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin SA20 0JD.
Dewch i Gaffi Neuadd Myddfai i brofi ein cawl blasus, a wneir i ryseit arbennig a ddatblygwyd gan Margaret Rees, y Gogyddes Gymreig enwog. Gweinir y cawl gyda rhol fara hadog a chwlffin o gaws Cymreig: cinio perffaith cyn, neu ar ôl, i chi gerdded rhai o lwybrau godidog ardal Myddfai. Mae'r caffi ar agor chwe dydd yr wythnos, o 10.30 tan 5.00 (nid yw'n agor ar Ddydd Llun).
myddfai.org   01550 720449

5. The Angel Bistro

The Angel Bistro

62 Stryd Rhosmaen, Llandeilo, Sir Gaerfyrddin SA19 6EN.
Mae'r Angel yn far a bwyty llawn bwrlwm, yng nghanol Llandeilo sy’n ddarlun o dref. Mae’r bistro, sy’n fersiwn modern, ychydig bach yn wahanol, o’r dafarn draddodiadol Gymreig, yn cynnig amrywiaeth eang o wahanol fathau o gwrw go iawn, lleol ynghyd â fersiynau cyfoes o brydau cartref blasus. Fel rhan o lwybr O Gawl i Gawl, mae'r Angel yn cynnig fersiwn anarferol o'r cawl traddodiadol, gan ddefnyddio cyw iâr a pancetta mwg, gyda bara crystiog braf a chaws gratiedig.
angelbistro.co.uk   01558 822765

6. The Boar’s Head Hotel

The Boar’s Head Hotel

120 Heol Awst, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin SA31 3AE.
Mae gwesty'r Boar's Head, sy'n dyddio'n ôl i ddechrau'r 17eg ganrif, yn hen dafarn goets sydd  chyfoeth o hanes. Mae'r hen dafarn goets, sydd yng nghanol tref farchnad ffyniannus Caerfyrddin, yn cynnig awyrgylch clyd a hudolus i'w gwesteion - ac mae ganddi 16 o ystafelloedd en suite cysurus - a phaneli deri a thân coed dymunol. Cawl yw un o seigiau mwyaf poblogaidd y dafarn a chaiff ei baratoi gan ddilyn rysáit draddodiadol. Gyda’r cawl, rhoddir rhôl grystiog ffres a thalp o gaws Cymreig. Efallai y bydd angen ichi archebu lle yma, gan fod llond bysiau o ymwelwyr yn galw heibio'n rheolaidd i gael blasu pryd mwyaf adnabyddus y dafarn!
boarsheadhotel.net   01267 222789

7. The Cowshed

The Cowshed

Pen Back Farm, Ciffig, Hendy-gwyn ar Daf SA34 0NG.
Mae bistro'r Cowshed, a agorodd ym mis Mehefin 2014, yn cynnig bwydlen llawn hwyl o gynnyrch a dyfir ar y safle, gan gynnwys hufen iâ Cowpots (a gynhyrchir ar y safle gan ddefnyddio llaeth o'r fferm) a bwyd cartref o safon. Mae arlwy bistro'r Cowshed yn cynnwys cawl a baratoir gan ddefnyddio llysiau lleol a chig eidion o'r safon orau a ddaw o'r gwartheg Jersey sy’n cael eu magu gartref a’u bwydo ar laswellt. Gyda'r cawl ceir rhôl gynnes grystiog a chaws Jersey llyfn 'Gloria’s Gold'.
cowpotsicecream.co.uk   01994 240434

8. The Dolaucothi Arms

The Dolaucothi Arm

Pumsaint, Sir Gaerfyrddin SA19 8UW.
Mae'r Dolaucothi Arms ychydig i'r gogledd o Lanymddyfri ar lan afon Cothi, ac mae'n gerbyty rhestredig Gradd II pert &£45; yma mae hefyd 4 ystafell Gwely a Brecwast llawn steil, gardd gwrw sy’n ardd wasgar ei natur a bwyd lleol gwych. Mae'r dafarn hamddenol ei naws yn cynnig cawl cartref sy'n cynnwys cig brau ysgwydd oen o Gymru, gwreiddlysiau a llond llaw o bersli wedi'i dorri'n ddarnau mân; gyda’r cawl, rhoddir bara cartref sy'n fara organig, menyn Gwenlais a darn o gaws cryf Hafod - sy'n siŵr o ddod â dŵr i'r dannedd.
thedolaucothiarms.co.uk   01158 650237

9. The Forest Arms

The Forest Arms

Brechfa, Sir Gaerfyrddin SA32 7RA.
Yng Nghanol Dyffryn Cothi mae'r dafarn bentref draddodiadol hon, sydd hefyd yn darparu ystafelloedd, ac agorodd ei drysau am y tro cyntaf ar ddiwedd 2014 ar àl cael ei hadnewyddu'n llwyr. Mae tu mewn y dafarn wedi'i addurno â steil gyda digonedd o gyffyrddiadau traddodiadol, gan roi cipolwg ar hanes difyr y dafarn. Mae'r fwydlen o brydau blasus a gynigir gan y dafarn yn denu pobl i deithio milltiroedd i ymweld â'r lle. Mae cawl y Forest Arms yn cynnwys cig oen Cymreig wedi'i goginio'n araf, ac i roi blas iddo defnyddir dail llawryf, gwreiddlysiau a chynhwysyn cyfrinachol hynod Gymreig o'r bar! Gyda'r cawl, rhoddir darnau wedi'u rhwygo o fara gwerinwr a chaws Cheddar Cymreig.
forestarms.com   01267 202288

10. The Ginhaus

The Ginhaus

1 Stryd y Farchnad, Llandeilo SA19 6AH.
Mae'r Ginhaus a agorodd yn ddiweddar yn delicatessen ac yn far jin a gwin cŵl ar y naw, yng nghanol tref farchnad siopau boutique Llandeilo. Yma fe gewch ystafelloedd wedi'u haddurno mewn arddull ychydig bach yn anarferol (gan gynnwys lloriau a wnaed o geiniogau!) a hefyd gownteri â stoc dda o gawsiau lleol, bara, olifau, anti-pasti, charcuterie a mwy na 180 o wahanol fathau o jin; yn ogystal ag amrywiaeth o fwydydd Cymreig traddodiadol sydd ar gael bob dydd. Mae'r Ginhaus yn rhoi tro cyfoes i'r saig trwy gynnig Cawl Cig Eidion Cymreig gyda Chafiar y Cymro a chaws pob jin Da Mhile sy'n fendigedig o flasus.
ginhaus.co.uk   01558 823030

11. The Plash Inn

The Plash Inn

Llanfallteg, Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin SA34 0UN.
Adeiladwyd y Plash Inn oddeutu 1880 yn dai teras ar gyfer gweithwyr y cardi bach ac agorodd drysau'r dafarn am y tro cyntaf ym 1891, pryd yr aeth gwraig Henry Evan, y landlord cyntaf, ati i addasu eu hystafell yn dŷ tafarn. Mae'r perchenogion presennol wedi cadw swyn nodweddion traddodiadol yr adeilad ac mae arlwy'r dafarn yn cynnwys cwrw go iawn campus a bwyd cartref, gan gynnwys eu cawl enwog, heb glwten - cawl sy'n cynnwys cig oen Cymreig, digonedd o wreiddlysiau a chynhwysyn sy'n gyfrinach (na chaiff ei datgelu ar unrhyw gyfrif!), gyda'r cawl ceir bara cynnes crystiog a thalpiau o gaws Cheddar aeddfed.
theplashinn.co.uk   01437 563472

12. The Plough Rhosmaen

The Plough Rhosmaen

Llandeilo, Sir Gaerfyrddin SA19 6NP.
Dros y deng mlynedd diwethaf, mae'r Plough, Rhos-maen wedi tyfu o fod yn westy bach i fod yn westy 4 Star 24 ystafell wely a chanddo fwyty sy'n enwog am ei fwydlen ragorol ac am ddefnyddio cynnyrch ffres o Sir Gaerfyrddin. Mae cawl unigryw'r bwyty yn cael ei gyflwyno ar ffurf detholiad o gynhwysion unigol, gan gynnwys cig seriedig lwyn dafad, tatws a chennin crisbin, cyn i'r broth gael ei ychwanegu gan y staff sy'n gweini wrth y ford. Gyda'r cawl, ceir bara cartref. Mae'r pryd hwn yn fersiwn gwahanol a blasus o'r saig draddodiadol ac yn rhoi i'r rhai sy'n gwledda brofiad i’w gofio.
ploughrhosmaen.com   01558 823431

13. The Royal Oak Inn

The Royal Oak Inn

Rhandir-mwyn, Llanymddyfri SA20 0NY.
Cafodd tafarn y Royal Inn, a oedd gynt yn lluest hela i ystad Cawdor, ei gweddnewid yn dafarn ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif gan fwyngloddiwr o Gernyw a dyna y bu hi ers hynny; mae ei harlwy yn cynnwys amrywiaeth o wahanol gwrw go iawn lleol a phrydau cartref ym mhentref hardd Rhandir-mwyn. Paratoir cawl y Royal Oak gan ddefnyddio cig oen Cymreig lleol, pys hollt, cennin a dogn iach o bupur du; gyda'r cawl, ceir rhôl gynnes grystiog, cwrw chwerw lleol a chaws Cheddar Cymreig.
theroyaloakinn.co.uk   01550 760201

14. The Waun Wyllt Inn

The Waun Wyllt Inn

Heol Horeb, Pump-hewl, Llanelli, Sir Gaerfyrddin SA15 5AQ.
Mae tafarn y Waun Wyllt, a adeiladwyd yn wreiddiol yn y ddeunawfed ganrif, wedi bod yn rhan hanfodol o bentref Horeb ers 300 mlynedd. Mae'r dafarn, a ailwampiwyd ac a ailagorwyd ym mis Awst 2014, bellach yn cynnig pum ystafell sydd wedi'u haddurno'n hyfryd a lle braf i wledda ar brydau a baratoir gan ddefnyddio cynhwysion lleol. Mae eu cawl sylweddol yn cynnwys y cig gwddf oen Cymreig gorau a hynny heb y braster, a cheir ynddo hefyd wreiddlysiau a dyfwyd yn lleol a gwlych cig oen cartref; gyda'r cawl rhoddir caws Cheddar Cymreig a bara cartref gyda phersli wedi'i dorri'n ddarnau mân. Mae sawl cynhwysyn cyfrinachol yn y cawl hefyd - a byddant yn aros yn gyfrinach!
thewaunwyllt.com   01269 862941

15. The White Hart Thatched Inn and Brewery

The White Hart Thatched Inn and Brewery

Llanddarog, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin SA32 8NT.
Mae tafarn y White Hart, sydd ym mhentref Llanddarog, yn un o dafarndai to gwellt hynaf Cymru, ac yma ceir awyrgylch braf, cartrefol ac mae'r tu mewn yn draddodiadol; gan gynnwys trawstiau derw traddodiadol a thân coed cartref fol. Mae'r dafarn hyd yn oed yn bragu ei chwrw a'i seidr ei hun ar y safle, a bydd distyllfa newydd yn agor yno'n hwyrach eleni, a fydd yn ddistyllfa grefft fwyaf Cymru. Mae cawl ar gael yn y White Hart drwy gydol misoedd y gaeaf ac mae'r dafarn yn gofalu bod rhywfaint o'i chwrw unigryw ei hun yn cael ei roi ynddo gyda'r cynhwysion traddodiadol sef cig oen Cymreig, llysiau a haidd perlog. Gyda'r cawl cynhesol ceir bara pob twym a chaws Cymreig.
thebestpubinwales.co.uk   01267 275395

16. Wright’s Food Emporium

Wright’s Food Emporium

Golden Grove Arms, Llanarthne, Sir Gaerfyrddin SA32 8JU.
Oddi ar ddiwedd y 18fed ganrif, mae'r dafarn goets draddodiadol hon wedi paratoi lluniaeth a bwyd lleol, traddodiadol. A'r dafarn bellach yn gartref i Wright's Food Emporium, mae'r caffi gwahanol, steil bistro hwn yn paratoi llu o gynnyrch lleol a seigiau cartref, ffres, sydd ychydig bach yn wahanol; mae'r pwyslais ar nwyddau lleol gan grefftwyr bwyd, a hanfodion blasus y deli. Mae eu cawl yn sicr yn un o hoff brydau eu cwsmeriaid ac mae'r cawl yn cynnwys cig coesgyn mochyn, cig ysgwydd oen a digonedd o lysiau. Gyda'r cawl rhoddir caws llaeth amrwd Gorwydd Caerphilly, a bara graneri cartref.
wrightsfood.co.uk   01558 668929

17. Y Talardd

Y Talardd

Llanllwni, Pencader SA39 9DX.
Ar odre'r mynydd yn Llanllwni, sy'n ddarlun o bentref, y mae tafarn Gymreig draddodiadol y Talardd a'i naws gyfeillgar. Mae tafarn y Talardd, lle arferai'r porthmyn alw ar eu taith i gael lluniaeth a gorffwys cyn gyrru eu da byw i'r martiau dros y ffin, bellach yn dafarn deuluol groesawgar a llawn cymeriad; mae'n enwog am gynnal amrywiaeth o ddigwyddiadau cymunedol rheolaidd. Prydau cartref, sylweddol a blasus a geir yma - gan ddefnyddio rysáit mam-gu'r perchennog sef cig oen, gwreiddlysiau o Gymru, teim a phupur du - y cyfan wedi'i barod am dridiau i gryfhau'r blas. Gyda'r cawl, ceir bara gwenith cyfan gan gwmni Popty Gwalia, Llanybydder a darn o gaws Cheddar lleol; a gall ymwelwyr fwynhau eu llond bowlen o gawl gyda pheint o gwrw casgen lleol o flaen tân agored cartrefol. Yn ddiweddar, derbyniodd Talardd fedal Efydd am Bwyta Allan yng Ngwobrau Twristiaeth Sir Gaerfyrddin.
talardd.com   01559 395633