Darganfod Sir Gaerfyrddin
CIPOLWG AR

Sir Gaerfyrddin - Gardd Cymru

Mae Sir Gaerfyrddin yn ymfalchïo yn ei gerddi godidog, dim rhyfedd bod y sir yn cael ei galw’n 'Ardd Cymru'.

Carmarthenshire Gardens

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Mae’r ardd hon, sef yr ardd fotaneg genedlaethol gyntaf i gael ei hadeiladu yn y Deyrnas Unedig mewn 200 mlynedd, yn edrych tua’r dyfodol yn ogystal â myfyrio ynghylch y gorffennol. Mae’r ddwy thema hyn yn cael eu crynhoi gan ei gardd ddwbl hanesyddol â wal o’i chwmpas, sef adfywiad gwych â’r Tŷ Gwydr Mawr tra modern yn edrych drosto. Mae’r Tŷ Gwydr yn rhyfeddod technolegol ar ffurf deigryn sy’n cynnal hinsawdd Ganoldirol drwy gydol y flwyddyn.

O amgylch y gromen, sy’n gartref i gasgliad egsotig o blanhigion o bob rhan o’r byd, y mae llynnoedd, rhaeadrau, coedwigoedd a’r border blodau hiraf ym Mhrydain.

Ceir hanes yma hefyd. Mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru wedi’i lleoli ar dir y mae ei hanes yn ystâd yn ymestyn yn ôl dros 400 mlynedd. Heddiw, mae’r ardd yn ferw o brysurdeb ac mae ganddi raglen lawn o ddigwyddiadau. Ymhlith yr atyniadau y mae’r Ganolfan Darganfod Dŵr, y Ganolfan Dysgu Gydol Oes, Theatr Botanica, fferm i blant, lle chwarae a gardd wenyn â chychod gwenyn. MAP

Gerddi Aberglasne

Gerddi Aberglasne

Mae gardd brydferth Aberglasne bellach yn un o’r gerddi y sonnir amdani fwyaf yn y Deyrnas Unedig. Mae’r tŷ a’r gerddi, sy’n swatio ar ochr bryn yng nghefn gwlad ysblennydd Dyffryn Tywi, wedi’u hadfer yn wych ar ôl blynyddoedd o gael eu hesgeuluso.

Yn sgil ei hachub yn ddramatig tua diwedd y ganrif ddiwethaf, darganfuwyd rhai o’r nodweddion hanesyddol pwysicaf sy’n perthyn i oes gerddi a fu, yn fwyaf arbennig cloestr unigryw o oes Elisabeth / Iago a rhodfa ben clawdd brin. Mae’r plasty gwych hefyd wedi’i adfer yn ofalus i ddatgelu ei gyfrinachau 400 oed.

Ers i Aberglasne agor ei drysau i’r cyhoedd, mae’r ardd wedi esblygu’n lle prydferth o bwys hanesyddol a garddwriaethol. Mae’n haeddu ei henw am fod yn gartref i ystod helaeth o blanhigion prin ac anghyffredin, gan gynnwys planhigion o’r teuluoedd Cardiocrinum, Meconopsis, Trillium, amrywiaeth o lilïau, ynghyd â choed a llwyni anghyffredin.

Yr ychwanegiad diweddaraf yw’r Ninfariwm sydd wedi ennill gwobrau, sef gardd sy’n seiliedig ar erddi Ninfa ger Rhufain. Dyma ardd dan do unigryw a adeiladwyd o fewn adfeilion canolog y plasty ac yno mae casgliad rhyfeddol o blanhigion cynnes-dymherus, gan gynnwys Tegeirianau, Palmwydd, Magnolias a Sycadau. MAP

Cae Hir Gardens

Cae Hir Gardens

'Gardd Gymreig gyda Hanes Iseldiraidd', Cae Hir yw creadigaeth anhygoel gŵr o'r Iseldiroedd o'r enw Will Akkermans, sy'n un o deulu a fu'n ymwneud â garddwriaeth yn yr Iseldiroedd ers dros ddau gan mlynedd. Mae'r ardd hon sy'n un o bartneriaid y Gymdeithas Arddwriaethol Frenhinol yn ymestyn dros 6 erw ar ochr bryn yng nghefn gwlad Gorllewin Cymru. Mae'r ardd yn cynnwys nant droellog a gardd ddŵr, gardd rhosod, casgliad bonsai, gwaith cerrig sy'n defnyddio llechi lleol a nodweddion ffurfiol arloesol ac mae'r cwbl yn uno gyda'i gilydd yn un ardd ryfeddol, anffurfiol ac annisgwyl.

Ers i'r syniad amdani gychwyn yn 1983 mae'r ardd ddirodres ond beiddgar hon wedi datblygu i fod yn gyfystyr â'r grefft o gyfuno'r gwyllt a'r garddwrol a chyflawni pethau rhyfeddol gan ddefnyddio'r syml a'r cyffredin. Ceir canmoliaeth fawr i Gae Hir gan ymwelwyr:

"Syfrdanol o hardd - yn llawn angerdd - darn o gelf byw"
"Cwbl syfrdanol! Yr ardd fwyaf diddorol a hardd y bu inni ymweld â hi."
"Mae'n odidog iawn. Nid wyf wedi gweld gardd debyg iddi yn unman."

Contact - Gerddi Cae Hir, Cribyn, Llanbedr Pont Steffan SA48 7NG. MAP

Gerddi Norwood

Gerddi Norwood

Mae Norwood sy’n swatio ynghudd ar ochr ddeheuol heulog Dyffryn Teifi, yn ddarn tair erw delfrydol o baradwys, lle gallwch fynd am dro, mwynhau pryd ysgafn yn yr ystafelloedd te ac edmygu prydferthwch gardd glyd yn Sir Gaerfyrddin.

Yma cewch saith gardd am bris un. Mae saith gardd â themâu gwahanol wedi’u gosod ar hyd y llwybr canolog a elwir y Rhodfa Hir. Gwyliwch am nifer o gerfluniau cyfareddol ar hyd y ffordd.

Mae gan y gerddi bychain eu henwau eu hunain ac mae borderi ac ardaloedd o blanhigion cymysg yn eu gwahanu. Mae nifer mawr o goed wedi’u plannu drwy’r ardal.

Mae digonedd o lefydd i aros, eistedd ac ymlacio. Mae gan bob sedd olygfa unigryw, weithiau’n breifat, weithiau’n eang, ond bob amser yn ddiddorol. Mae naws dawel, hamddenol a phersonol yn perthyn i’r lle hwn. MAP

Gerddi Hywel Dda

Gerddi Hywel Dda

Mae gardd a chanolfan dreftadaeth hyfryd Hywel Dda yn dathlu cyflawniadau Hywel Dda, Brenin Cymru gyfan yn y 10fed Ganrif.

Mae’r ardd yn coffáu Hywel Dda a’i god cyfreithiol a gofnodwyd ac a oedd mewn grym tan y Ddeddf Uno yn 1536.

Mae darnau o’r cyfreithiau wedi’u cerfio ar lechfeini yn yr ardd ganolog. Mae rhai ohonynt yn rhyfeddol o oleuedig, fel yr un am hawliau merched. Mae un arall yn eich atgoffa bod gennych hawl i godi tri pheth o’r ffordd - pedol, hoelen a cheiniog.

Mae’r ardd yn cynnwys chwe gardd gydgysylltiol fach. Mae pob un yn cynrychioli adran wahanol o’r gyfraith ac mae gan bob un ei choeden symbolaidd ei hun. Mae’r ganolfan yn lleoliad delfrydol ar gyfer cyfarfodydd, dosbarthiadau addysgol, darlithoedd ac arddangosfeydd, yn ogystal ag ymweliadau gan ysgolion a cholegau. MAP

Gerddi Coedwig Brechfa

Gerddi Coedwig Brechfa

Yng Ngardd Goedwig Brechfa ceir casgliad sy'n cynnwys 89 o'r 180 o rywogaethau o goed sy'n tyfu yn Ynysoedd Prydain. Wedi'i sefydlu gan goedwigwyr lleol ar ddiwedd y 1950au a dechrau'r 1960au, mae'n debyg mai'r amcan gwreiddiol oedd sefydlu casgliad o rywogaethau y gellid ei ddefnyddio i wneud mesuriadau ac arsylwadau ar addasrwydd rhywogaethau ar gyfer coedwigoedd Prydain.

Er bod y data o'r 1970au a'r 1980au yn brin, mae rhestr amhrisiadwy o darddiadau hadau a thriniaethau plannu wedi goroesi. Hefyd mae cofnodion o gynnydd wedi goroesi ar gyfer 1965, 1968, 1983 a 1988. Dechreuwyd y mesuriadau ymchwil ym 1982, a chafodd rhai lleiniau, yn enwedig y rhywogaethau llai cyffredin, eu monitro gan y Gangen Fesureg. Mae'r Rhanbarth Coedwig, ar y cyd â Woodland Heritage, elusen gofrestredig, wedi gwneud gwelliannau sylweddol yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf, gan gynnwys llwybrau mynediad, ailblannu lleiniau a gosod arwyddion. Cliciwch yma i ddarllen y daflen.  MAP